Số lượt truy cập

vvvvvvv
vtoday.gifHôm nay8
vyesterday.gifHôm qua40
vweek.gifTuần này318
vmonth.gifTháng này982
vall.gifTất cả64113

Hoạt động tuyên truyền

Cây trồng bản địa kết hợp với du lịch sinh thái

Bao gồm 6 nội dung 1/ Mối quan hệ giữa phát triển cây trồng bản địa và du lịch sinh thái 2/ Thân thiện với thiên nhiên 3/ Đa dạng hoá “sản phẩm” du lịch sinh thái 4/ Lồng ghép du lịch đẩy mạnh phong trào trồng và sử dụng cây thuốc lưu niên bản địa 5/ Lồng ghép du lịch với phong trào trồng và sử dụng rau quả lưu niên bản địa 6/ Vài sản phẩm du lịch sinh thái miền Tây

1/ Mối quan hệ giữa phát triển cây trồng bản địa và du lịch sinh thái

Phát triển cây trồng bản địa kết hợp hài hoà với du lịch sinh thái là một hướng hoạt động có nhiều cơ hội đạt hiệu quả cao. Bởi vì, những hoạt động này là một cơ hội tốt để cùng góp phần phát triển kinh tế xã hội và nhân văn theo xu thế phát triển chung. Hai ngành hoạt động khác nhau nên khi kết hợp một cách hợp lý sẽ thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển, hay sản phẩm của ngành này “kích cầu” ngành kia. Khách du lịch đến điểm du lịch sẽ được thụ hưởng nhiều sản phẩm du lịch đạc sản mới:đặc sản mang tính vừa là đặc thù của địa phương, vừa thụ hưởng đa dạng: “thưởng lãm”, “thưởng thức hương vị thơm ngọt”, “thưởng thức âm thanh tự nhiên hoà quyện với làn điệu dân ca bản địa, âm nhạc cổ truyền”. khách đến nơi giải trí, đồng thời còn có thể tiếp nhận một số kiến thức cần thiết cho đời sống, bổ ích cho hoạt động kinh doanh, giáo dục… (sẽ giới thiệu một số sau đây).

Điểm du lịch có nhiều cơ hội trở thành “điểm hẹn”, khách đến đông hơn, đi lại nhiều lần hơn, góp phần khắc phục tình trạng hơn 80% khách không trở lại do sự đơn điệu  của sản phẩm du lịch. Do đó, nông sản đặc sản bán được nhiều hơn, đồng thời góp phần “quảng cáo” nông sản xuất khẩu.

 

2/ Thân thiện với thiên nhiên

Ý tưởng sống thân thiện với thiên nhiên, trong đó có môi trường đã có từ xa xưa, và được truyền lại bằng nhiều cách khác nhau, trong đó có việc giữ gìn và sử dụng những cây rau, cây thuốc Nam dân gian. Những cây này chủ yếu mọc hoang dã. Cho đến nay, từ xa xưa, ông cha ta đã truyền miệng cách dùng, lưu giữ trong thư tịch, và đúc kết thành châm ngôn, ca dao cho đời sau, như câu:

“Hàng ngày quả chín rau xanh,

Cũng như thầy thuốc đứng canh bên mình”

Cơ cấu bữa ăn hoàn hảo phải đảm bảo đầy đủ chất dinh dưỡng cho duy trì và phát triển của cơ thể. Theo một thông tin, khẩu phần ăn cho người lớn 1 ngày đêm cần đến 600 chất, trong đó có 20 amino axit, 17 chất sinh tố, và nhiều vi lượng khác. Như vậy, cơ cấu bữa ăn bao gồm những thức ăn cân đối và càng gần với thiên nhiên càng tốt, bởi vì chỉ có thức ăn thiên nhiên mới có thể cung cấp thức ăn chứa nhiều chất một cách cân đối. ngược lại, càng chế biến, càng mất đi dạng tự nhiên, nhất là trong trường hợp ăn nhiều thịt, nhiều mỡ, thiếu rau quả. Hơn nữa, thức ăn “ngon lành” mới là thức ăn thực khách du lịch cần, vì thức ăn sạch chỉ là không bẩn thôi, mà có thể “độc”, còn thức ăn lành thì không độc, bao hàm cả “sạch”. Từ xa xưa, ông cha ta thường nói “ngon lành” chứ ai nói “ngon sạch” bao giờ, lại không thuận miệng thuận tai. Cây lương thục, thực phẩm bản địa dễ đạt tiêu chí “lành”, một tiêu chuẩn rất khó kiểm tra.

Khi nền văn minh công- nông nghiệp và văn minh đô thị càng phát triển, thì càng thấy cần phải làm theo những lời khuyên thân thiện với thiên nhiên, như câu gói gọn trong mấy chữ :

“Thiên- Nhân- Địa hợp nhất”

 

3/ Đa dạng hoá “sản phẩm” du lịch sinh thái

Ta có phong trào khu dân cư văn hoá, cũng cần thiết có khu công nghiệp văn hoá như ở nhiều nước. Ở ta bắt đầu bằng một số nhà máy vận hành theo tiêu chuẩn ISO 14001 về môi trường. Những cơ sở được công nhận khả năng vận hành theo tiêu chuẩn ISO 14001 phải đạt được nhũng tiêu chuẩn quy định, trong đó có cây xanh, có ao có hồ, có cá tung tăng bơi lội. Nếu như có những cây rau dân dã như lá cách, mồng tơi, mơ lông, chùm ngây… trồng xen vào khu trồng cây xanh bóng mát làm môi trường trong sạch hơn, là một trong những quy định bắt buộc của tiêu chuẩn ISO 14001. Người lao động đi làm về ghé qua hái vài ba nắm để làm rau, vừa đỡ mất tiền mất công đi mua, vừa đảm bảo thật sự lành sạch, an toàn. Văn minh công nghiệp càng phát triển, càng yêu cầu làm việc khẩn trương, cần thức ăn nhanh (fast food) giúp người ta tranh thủ thời gian. Còn một bữa cơm tập quán có văn hoá với nhiều loại rau quả, không gây béo phì bụng phệ, giảm bệnh tim mạch, đái đường, gút…

Như vậy, điểm du lịch sinh thái ngoài những khu đặc trưng, như rừng Tràm chim sếu đầu đỏ ở Tam Nông ĐTM, các sân chim ở rừng U Minh…. Chúng ta có thể lồng ghép cảnh sinh thái vào cả các khu đô thị, vào ngay khuôn viên của các nhà máy đã vận hành có theo tiêu chuẩn ISO 14001. Khách du lịch sinh thái tới có thể có cơ hội tìm đối tác hợp tác kinh doanh, hay triển khai các loại dự án khác.

 

4/ Lồng ghép du lịch đẩy mạnh phong trào trồng và sử dụng cây thuốc lưu niên bản địa

Nếu như nơi tham quan miệt vườn có tập đoàn cây thuốc Nam dân dã, trong đó có những cây chữa khỏi bệnh nào đó ngay, sẽ gây được ấn tượng đẹp cho du khách. Ví dụ cây hoang dã Kim vàng chữa được hàng chục bệnh được coi là tủ thuốc xanh, trong đó chữa khỏi đau rang, cầm máu trong vài bón phút, mà chỉ cần nghiền lá dịt vào nơi đau, hoặc dịt bào chỗ viêm lợi, lở mép, mụn nhọt sẽ đỡ đau  ngay và khỏi trong một vài ngày. Cây này đứng đầu bảng trong các vị thuốc chữa rắn độc cắn.

Cây Kim vàng (Barleria lupulina lindlel) thuộc họ Ô rô (Acanthaceae), là cây hoang dãm nhưng dễ trồng, chữa được hàng chục bệnh.

Như ai đó đang bị ghê ghê răng, ngứa ngáy, đau nhức răng có khi đến phát sốt phát sốt phát rét; hay đột nhiên lên cơn hen suyển chảy nước mắt nước mũi, khó thở, tất nhiên ảnh hưởng đến cuộc du lịch, đến chất lượng lao động, hay trong khi ngồ họp, ngồi học sẽ thấy rất bất tiện. Nếu như có sẵn cây kim vàng ở khu du lịch, ở xí nghiệp hay chỗ làm việc bạn chỉ cần lấy lá nghiền nhỏ, hoặc nhai nhai cho tiết dịch rồi dịt vào vào chỗ đau rang, hay nhâm nhâm cho ngấm dịch xuống cổ họng,  sẽ chấm dứt được tình trạng bứt rứt khó chịu trên sau vài bốn phút. Có đến 80- 90%  số người đã sử dụng đạt kết quả như trên. Kim vàng còn là cây thuốc Nam đứng hàng đầu chữa rắn cắn. Đã có bệnh viện, trại tù trồng làm bờ rào, gia đình ở đô thị trồng vào chậu làm cảnh, đã phát huy tác dụng rất tốt.

 

5/  Lồng ghép du lịch với phong trào trồng và sử dụng rau quả lưu niên bản địa

Nếu như ở miệt vườn có nhiều loại rau lưu niên dân gian được trồng trình diễn xen vào vườn trái cây, đảm bảo độ lành sạch cao vì không cần dùng đến thuốc hoá học sát trùng, công chăm bón tốn rất ít; nếu có cách chế biến thành những món ăn bắt mắt, mùi vị quyến rũ, khoái khẩu. Rau bản địa trong sản xuất hàng hoá hiện rất hếm, gần 100% giống rau là rau nhập nội; trái lại, phần lớn giống quả ngon, như bưởi da xanh, bưởi 5 roi, vú sữa, sầu riêng là bản địa…. Nhưng nếu có cơ hội phát triển, thì rau bản địa có thể chiếm được thị phần nào đấy. Về rau, như cây mơ lông tiếng Nam bộ gọi là cây thối địt; vừa là cây thuốc quý chữa bệnh đường ruột vừa làm rau

Thịt chó mà thiếu mơ lông

Như chồng đi vắng, như đồng hạn khô!

Hay hoa thiên lý vừa là thuốc chữa nhiều bệnh trong đó có bệnh sa dạ con; vừa là rau ngon lành thời thượng:

Thiên lý nấu với cua đồng;

Lờ lờ có kẻ mất chồng như chơi!

Chuối (Musa paradisiaca L, họ Musaceae) là một cây ăn trái phổ biến nhất, nhưng ít ai biết và thưởng thức các đầy đủ các món ăn rau lành sạch từ cây chuối từ rễ củ, thân, hoa, trái xanh, trái chín sấy khô. Đặc biệt là món ăn tổng hợp “nộm hoa chuối” với đủ vị chua cay mặn ngọt, đáp ứng nền văn hoá Ẩm Thực Việt, mang ý nghĩa văn hoá phi vật thể âm dương hài hoà: từ dương đến âm ứng với “chua ngọt mặn đắng cay”. Chua là cực âm, cho ta cảm giác thanh, nhẹ mát. Cay là cực dương, sẽ tạo cảm giác nóng, tăng sự tuần hoàn của máu. Có sự giao hoà âm dương như trong món nộm trên, cộng với các loại rau gia vị thích hợp sẽ làm tăng hiệu ứng món nộm trên, có khả năng kích thích dịch vị rất mạnh.

Nếu như ai cũng biết cây chuối, ai cũng đã ăn trái chuối chín nhiều lần, thì có một loại cây cho quả đặc thù của Nam bộ thì không mấy người biết đến, kể cả người Nam bộ. Đấy là cây xa kê, quả xa kê hay quả bánh mì.

Cây xa kê (Park Fosb) thuộc họ Dâu tằm (Moraceae) là cây gỗ lớn, lá dài tới 1m, có khía sâu thành 3- 5 thuỳ. Xa kê có hình dạng “hoành tráng” như vậy nên nhiều nhà cao tầng trồng làm cảnh, hoặc trồng ở góc công viên, góc vườn.

Quả phức hình cầu màu xanh hay vàng vàng, quả to bằng đầu ngường, thường bằng vốc tay. Phần muối ăn được của xa kê chiếm 75% của quả phức, chứa tới 25% tinh bột, 3% protein và 0,5% lipit. Vỏ xa kê rất mỏng, xào, nấu, chiên, luộc đều ăn ngon lành. Trong những cách ăn trên, tôi chuộng nhất là luộc cách thuỷ hay hấp cơm, ăn ngon hơn mọi loại khoai, ăn no được mà không chán.

Kinh nghiệm dân gian dùng lá làm thuốc lợi tiểu, chữa phù thũng. Nhiều người hàng xóm trong phố tôi ở đã dùng lá nấu nước chữa tiểu đường.

Trong bối cảnh hộ nhập, càng cần phải khẳng định giá trị văn hoá truyền thống văn hoá ẩm thực- một mảng văn hoá lớn trong kho tàng văn hoá vật chất và tinh thần đã có từ hàng ngàn năm. Công cuộc xoá đói giảm nghèo của ta đồng hành với quá trình “Ăn để mà sống” đến “Sống để mà ăn”. Ông cha ta đã xếp “ăn” đứng đầu “tứ khoái”.

Từ “ăn” ghép với từ nào đó thành biết bao nghĩa rất khác nhau: “ăn học, ăn làm, ăn hại, ăn nói, ăn chơi, ăn tết, ăn giỗ, ăn ảnh, ăn mặc, ăn diện, ăn ở, ăn ý, ăn ngủ, ăn gian, ăn thua, ăn bám, ăn đòn, ăn uống, ăn bớt, ăn hỏi, ăn cưới, ăn hối lộ, ăn không nói có, ăn không ngồi rồi, ăn lông ở lỗ, ăn gió nằm sương, ăn nên làm ra, ăn to nói lớn, ăn sung mặc sướng, ăn đời ở kiếp, ăn vóc học hay, ăn nhai nói nghĩ, ăn xó mó niêu, ăn trên ngồi trước, ăn năn hối lỗi, ăn ngay nói thẳng, ăn xổi ở thì, ăn trộm, ăn cướp, miếng ăn là miếng tồi tàn- mất ăn một miếng, lộn gan lên đầu…

 

6/ Vài sản phẩm du lịch sinh thái miền Tây

 

Du lịch chợ nổi

Bồng bềnh chợ nổi trình làng

Hàng trăn nông sản, hàng trăm tàu thuyền.

Khuyến mãi khách nụ cười duyên,

Em chỉ lấy tiền những trái cây ngon:

Măng cụt, vú sữa, bòn bon,

Sầu riêng, xoài, nhãn, bưởi bòng, ô môi.

Nếu mà em thuận duyên tôi,

Tôi mua tất cả nụ cười trái ngon.

 

Du lịch cồn

Cửu Long là chốn thần tiên,

Sông Tiền, sông Hậu hiện lên nhiều cồn:

Cồn Sơn, cồn Ấu, cồn Long

Cồn Ly, -Quy, - Phượng, cồn Công, cồn Cù,

Cồn Chum, cồn Lọ, cồn Lu,

Có đàn cò lượn tít mù cánh chao!

Cồn Gió, cồn Lộng xôn xao

Cùng chim bắt nhịp sóng trào, triều dâng!

 

Du lịch Phù sa

Cần Thơ du lịch Phù sa

Giữa dòng sông Hậu, la đà tình thơ  

Du lịch rừng đước

Cầu luồn rừng đước lòng vòng

Hoang sơ sinh cảnh, lòng sông lững lờ!

 

Câu cá sấu

Người tài, người đẹp câu cá sấu

Mặc cho nước- mắt- cá sấu lừa

 

Ẩm thực Phù sa   

Lẩu mắm, cá lóc, canh bần

Bánh xèo, bánh khọt, nghệ nhân Mười Xiềm!

 

Kinh nghiệm dân về thức ăn cho người cao tuổi được ghi trong mấy câu

“Thức ăn dưỡng bậc tuổi cao,

Đậu nành, trà đáng, rượu nhào, cao trăn.

Rất nhiều bệnh tật lui hàng

Nhung làm thằng nhỏ ngày càng khó sai!”

 

Tài liệu tham khảo

1/ Võ Văn Chi, 1991. Cây thuốc An Giang. Uỷ ban khoa học kỹ thuật tỉnh An Giang

2/ Nguyễn Văn Luật, Trần Thị Minh Thu 2004. Cải thiện chất lượng bữa ăn bằng hệ thống sinh thái VAC. NXB Nông nghiệp, Hà Nội

3/ Nguyễn Văn Luật, 2008. Rau gia vị, kỹ thuật trồng, làm thuốc Nam và nấu nướng. NXB Nông nghiệp, Hà Nội

            GS TS Nguyễn Văn Luật

 

Diễn đàn Khuyến nông @ Công nghệ lần thứ nhất – 2009. Chuyên đề Bảo tồn phát triển cây trồng vật nuôi bản địa gắn với du lich sinh thái