Số lượt truy cập

vvvvvvv
vtoday.gifHôm nay8
vyesterday.gifHôm qua40
vweek.gifTuần này318
vmonth.gifTháng này982
vall.gifTất cả64113

Tin tức

Ghi nhận mới về loài cá heo Irrawaddy

Ghi nhận mới về loài cá heo Irrawaddy tại khu vực quần đảo Bà Lụa, Khu dự trữ sinh quyển Kiên Giang

Trong đợt khảo sát đa dạng sinh học tại Khu dự trữ sinh quyn Kiên Giang, các nghiên cứu viên thuộc Trung tâm Đa dạng sinh học và Phát triển (CBD), Viện Sinh học Nhiệt đới đã ghi nhận được một qun th cá heo Irrawaddy với khoảng 20 cá th tại vùng bin quanh qun đảo Bà Lụa. Đây là một ghi nhận mới v vùng phân b và hiện trạng qun th của loài thú bin quý hiếm này. Hiện tại, CBD đang n lực hợp tác với các t chức bảo tn trong nước và quc tế nhằm tìm kiếm các giải pháp phù hợp đ bảo tn hiệu quả qun th cá heo vừa ghi nhận.


Cá heo Irrawaddy có tên khoa học là Orcaella brevirotis, họ cá heo (Delphinidae), bộ Thú biển (Cetartio-dactyla) thường được biết đến với một cái tên nổi tiếng khác là cá heo sông. Thực ra, loài này có 5 quần thể sống ở các thủy vực khác nhau gồm 3 quần thể sống ở các sông, 1 quần thể sống ở hồ ven biển và 1 quần thể sống ở vùng eo biển Malampaya (Philipin). Cá heo Irrawaddy có vùng phân bố không liên tục trong khu vực nhiệt đi và cận nhiệt đi giữa An Độ Dương và Thái Bình Dương, phần lớn tập trung ở các cửa sông và các thủy vực nước ngọt. Chúng phân bố từ Borneo và các đảo chính của quần đảo Inđônêxia đến Palawan (Philipin) về hướng Bắc. về hướng Tây, loài này phân bố đến vịnh Bengal bao gồm cả vịnh Thái Lan. Các quần thể nước ngọt sống ở ba sông chính là Ayeyarwady ở Miến Điện, Mahakam ở Inđônêxia và sông Mê Kông (đoạn thuộc Lào, Campuchia và Việt Nam). Hai quần thể ở nước lợ hoặc hồ gồm Chilika ở Ân Độ và Songkhla ở Thái Lan. Do có vùng phân bố không liên tục, hiện trạng của loài này đến nay vẫn chưa được điều tra và đánh giá đầy đủ. Slượng cá thể của mỗi tiểu quần thể khoảng từ vài chục đến vài trăm cá thể, cá biệt ở Bangladesh khoảng 5.800 cá thể. Đánh giá chung tình trạng của loài, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế giói (IUCN) xếp loài này vào bậc Sẽ nguy cấp (Vulnareble). Tuy nhiên, đối với từng quần thể, mức độ đe dọa là rất lớn. số lượng cá thể ở khu vực eo biển Malampaya, khoảng 77 cá thể, ở sông Mê Kông khoảng 114 - 152 cá thể, ở sông Mahakam, Inđônêxia khoảng 58 -79 cá thể, ở sông Ayeyarwady, Miến Điện khoảng 58 -72 cá thể. Do vậy, ngoại trừ quần thể sống vùng ven bờ thuộc Bangladesh, các quần thể còn lại được đưa vào Danh lục đỏ của IUCN ở bậc Cực kỳ nguy cấp (Critically Endangered) do số lượng cá thể ít và xu hướng vẫn tiếp tục suy giảm do mất hoặc ô nhiễm sinh cảnh, bị vướng vào lưới cá, hoặc do việc xây dựng các đê biển cũng như các đập thủy điện trên sông. Ớ Việt Nam, có rất ít thông tin về loài thú biển này. Hiện tại, chỉ có công bố của Ngô Văn Trí và cộng sự về việc ghi nhận một cá thể bị chết tại khu vực An Giang. Trong Sách đỏ Việt Nam cũng không đề cập đến loài Cá heo Irrawaddy do thiếu thông tin về tình trạng cũng như vùng phân bố.

Các phát hiện loài cá heo Irrawady ở quần đảo Bà Lụa, thuộc Khu dự trữ sinh quyển Kiên Giang của CBD bắt đầu bằng việc thu thập được một bộ xương của loài này trên đảo Hòn Đá Bạc vào tháng 6/2010 trong một đạt khảo sát về đa dạng sinh học trên cạn của các đảo thuộc quần đảo Bà Lụa. Việc phát hiện bộ xương này đã thôi thúc các cán bộ nghiên cứu của Trung tâm thực hiện thêm phần khảo sát biển. Trong 7 ngày thục địa của đạt khảo sát định ky tháng 9/2011, nhóm nghiên cứu đã sử dụng thuyền cá loại nhỏ, động cơ ít tiếng ồn để tập trung khảo sát toàn bộ khu vực vùng biển quanh quần đảo Bà Lụa, nhằm ghi nhận thêm thông tin về các loài thú biển đang sinh sống trong khu vực. Vào ngày 9/9/2011, đoàn nghiên cứu đã phát hiện được một bầy cá heo ước tính khoảng hơn 20 cá thể và thu thêm 2 mẫu sọ của loài này được chôn trên đảo. Đây được xem là một phát hiện quan trọng về phân bố cũng như số lượng cá thể của loài. Quần thể mới phát hiện có vùng phân bố hoàn toàn tách biệt vi các quần thể cá heo Irrawady đã ghi nhận tại hồ ven biển Songkhla (Thái Lan) và quần thể tại thượng nguồn lưu vực sông Mê Kông.

Lượng cá thể của quần thể mới ghi nhận tương đối lớn, bởi các nghiên cứu ở vùng eo biển Malamyapa cũng như ở sông Mê Kông chỉ ghi nhận các bầy có kích thước nhỏ, khoảng 7 - 10 cá thể.

Hiện vẫn chưa có ước lượng đầy đủ về quần thể cá heo Irrawaddy ở khu vực này. Tuy nhiên, việc có tối thiểu 3 cá thể loài này bị chết và trôi dạt vào các đảo đặt ra những yêu cầu cấp bách về nghiên cứu cũng như bảo tồn. Mặc dù người dân đánh cá ở Việt Nam có tục thờ cá voi và cá heo, tuy nhiên việc bỏ lại các tấm lưới bị rách trên biển có thể vô tình làm cá heo bị chết. Trung tâm CBD hiện đang hp tác vi các tổ chức trong nước và quốc tế nhằm tìm kiếm các giải pháp phù hp để bảo tồn hiệu quả loài này.

TS Hoàng Minh Đc &  TS Vũ Ngọc Long

Trung tâm Đa dạng sinh học và Phát triển (CBD)

TCMT 11/2011


Các bài viết khác